Gümrük Birliği Nedir?

Malların serbest bağlantı ve AB iç piyasasının değiştirilmesi amacıyla, devlet yardımları, vergilendirme, fikri ve mülkiyet hakları açısından rekabet, uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanmıştır. Gümrük Birliği, sınırlar arasındaki ticarette mevcut gümrük vergileri, eş etkili vergiler ve miktar kısıtlamalarıyla, her türlü eş etkili önlemin kaldırıldığı ve ayrıca, birlik dışında kalan üçüncü yöne yönelik olarak da, ortak gümrük tarifesinin işleyişi bir ekonomik entegrasyon şekli olarak tanımlanır. 1/95 sayılı OKK geneli aşağıdaki bölümlerde hükümler içermektedir.

• Malların serbest dolaşımı (taraflar arasında gümrük vergisi ve kısıtlamalarının kaldırılması ve Ortak Gümrük Tarifesi uyumu),
• Teknik uyum uyumu,
• Ortak Ticaret Politikası'na uyum,
• AB'nin tercihli gümrük rejiminin üstlenilmesi,
• Türkiye'nin Toplulukları Ortak Tarım Politikası'na kalkınma ve tarım ürünleri ticaretinde uygulanması tercihli rejim,
• Gümrük Kodu'na uyum ve karşılıklı idari işbirliği,
• Yasaların yakınlaştırılması (Fikri, sınai ve ticari mülkiyetin korunması; Gümrük Birliği'nin rekabet kuralları; ticari koruma araçları; kamu alımları; vergilendirme),
• Kurumsal hükümler (Güvenlik ve karar usulleri; inşaatların çözüm birliği birliği uygulamaları).

Gümrük Birliği Kapsamında Gerçekleştirilen Uyum ÇalışmalarıGümrük Birliği'nin onaylanması ile beraber, Türkiye ile AB arasında sanayi ürünleri ticaretinde gümrük vergileri, miktar kısıtlamaları ve eş etkili şekilde sürdürülmüş, Türkiye üçüncü sıradan karşı Ortak Gümrük Tarifesi (OGT) uygulamaya başlamıştır. Bu durumun tek istisnası, 1996 yılında başlayan ve 2000 yılı boyunca süren beş yıllık geçiş dönemi, otomobiller, faturalar, deriden mamuller ve mobilyalar gibi kısıtlı sayıdaki hassas ürün için üçüncü olarak karşı Ortak Gümrük Tarifesi (OGT) hadlerinden daha yüksek gümrük vergileri tatbik edilmiştir. Ancak 2001 yılından itibaren bu değişim süreci de sona ermiş ve tüm sanayi ürünlerine göre OGT tutarlarına uyum sağlanmıştır. Gümrük Birliği'nin ertesinde uygulamaya konulan İthalat Rejimi, Gümrük Birliği kapsamındaki yükümlülüklerimizin yanı sıra, DTÖ tutarlılıklarımız ve üçüncü ülkelerle imzalanan serbest ticaret anlaşmalarının korunmasına izin verilmemektedir. Bu yetenek, sanayi ürünleri açısından üçüncü ülkeler için Gümrük Birliği öncesinde %16 düzeyinde olan ortalama koruma oranı, 2019 yılı İthalat Rejimi kapsamında %5,4 geri dönmüştür. Bu birlikte, 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı (OKK) mevcut, Gümrük Birliği'nin düzgün bir şekilde sağlanmasını sağlamak ve ticaret ortak politikasını göstermek üzere, ithalat ve ihracata ilişkin ortak kurallar, kotaların yönetimi, sönümlemeli veya sübvansiyonlu ithalata karşı koruma, tekstil ithalatına ilişkin elektronik sistemler, dahilde ve hariçte işleme rejimleri AB ile uyumlu hale getirilmiştir. Buna ek olarak Gümrük Birliği çerçevesinde AB'nin tercihli ve otonom rejimlerine uyum devam etmektedir. Bu itibarla, başarısızlıkla sonuçlanana kadar Türkiye 20'si yürürlükte olmak üzere toplam 37 adet Serbest Ticaret Ayrımı (STA) imzalanmıştır. Buna ek olarak, AB'nin gelişmekte olan ve az gelişmiş kullanılan otonom tarife tavizlerini içeren Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi'ne (GTS) uyum, Gümrük Birliği kapsamındaki ürünler 1 Ocak 2008 tarihinde tamamlanmıştır.   Türkiye ve AET, 1963 yılında Ankara ile iş birliği yapılır.   Üçüncü olarak yapılan ithalatı düzenleme ve sınırlamaya ilişkin kurallara uygun günlük uyum çalışmaları kapsamında, 1 Ocak 1996 tarihi itibarıyla Türkiye tekstil ve konfeksiyon kısıtlamalarında AB'nin uygulanan miktar kısıtlamaları ve gözetim önlemlerine benzer bakımlar çalışmaya başlamış olup, söz konusu güvenlik önlemlerinin çoğu AB ile paralel olarak 2005 yılında kaldırılmıştır. Ticarette teknik engellerin, test ve belgelendirme alanında alt yapı düzenlemelerinin geliştirilmesi amacıyla Türk Akreditasyon Kurumu-TÜRKAK 1999 yılında kurularak faaliyete geçmiş, Gümrük Birliği Kararı'nın 8-11 inci madde çerçeveleri, ticarette teknik engellerin hizmetlerine yönelik mevzuata yönelik hızları verilmektedir. Bugüne kadar 2/97 sayılı OKK kapsamındaki AB mevzuatının yaklaşık %80'i ilgili kamu kurumu ve parasal mevzuata uyumlaştırılarak milli mevzuatımıza yansıtılmıştır. Bu alanda AB direktiflerine uyumun hukuki dayanağını teşkil eden “Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun”, kısa adıyla “Çerçeve Kanun”, 11 Temmuz 2001 tarih ve 24459 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak 11 Ocak 2002 tarihinde yayımlanmıştır. Söz konusu kanunun 4 adet uygulama yönetmeliği gizli konulmuştur. Bu mesafeler arası ticarette teknik engellerin tamamen ortadan kaybolmasının yanı sıra, kaçakçılığın korunması ve ithalatın uluslararası kabul görmüş normlar çerçevesinde kontrol edilmesi hedeflenmektedir. Buna ek olarak, malların serbest bağlantılarının ve AB iç pazarlarının değiştirilmesi amacıyla, devlet yardımları, vergilendirme, fikri ve mülkiyet haklarına ilişkin rekabet, uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanmıştır. Diğer taraftan, ortak rekabet politikasına uyum sağlamak amacıyla güncel yaşamın sunduğu seçenekler arasında; Rekabet Kurulu'nun ilkeleri, devlet yardımlarının mevzuatının dünya ve AB normlarıyla uyumlu hale getirilmesi, uluslararası sözleşmelere ilişkin fikri mülkiyet haklarının taraf olması Patent Enstitüsünün etkin biçimde çalıştırılması gibi yer almaktadır